Nietoperze – nasi mali skrzydłoręcy przyjaciele i sprzymierzeńcy

Stowarzyszenie Fabryka Cudów realizuje aktualnie projekt pn. „Czynna ochrona nietoperzy Puszczy Rominckiej". Jest on finansowany przez Fundację Wspomagania Wsi. Głównym jego założeniem jest rozwieszenie 104 schronień dla nietoperzy na terenie i obrzeżach Puszczy Rominckiej, spotkania edukacyjne z dziećmi ze szkoły podstawowej w Galwieciach, połączone z konkursem prac plastycznych dotyczący tych pożytecznych ssaków, oraz ustawienie tablic informacyjnych dotyczących zwyczajów nietoperzy i mitach związanych z tymi jedynymi latającymi ssakami.

Dlaczego nietoperze? Zdecydowaliśmy się na realizację projektu z bardzo prozaicznych powodów. Po pierwsze wszystkie 25 gatunków występujących w Polsce, w tym 11 w Puszczy Rominckiej, to gatunki chronione. Po drugie w starym drewnianym domu, który stoi na obrzeżach Puszczy Rominckiej koło miejscowości Galwiecie i który został użyczony na siedzibę naszego stowarzyszenia, zamieszkały nietoperze. Wynika z tego, że mają one problem ze znalezieniem miejsc dobrych dla nich do zamieszkania w okresie wiosenno-jesiennym, jeśli godzą się współżyć z ludźmi, a za swój dom wybierają szczeliny między szalówką a balami na tarasie, gdzie całe lato tętni życie i przewijają się dziesiątki osób. W domu tym funkcjonuje bowiem także Gospodarstwo Agroturystyczne „Puszcza Romincka". Powodem takiego stanu rzeczy jest niewątpliwie wycinka starych, chorych drzew i brak naturalnych miejsc, w których nietoperze mogłyby się schronić. Po trzecie nietoperze wykorzystywane są w programach biologicznej ochrony drzewostanów przed masowo rozradzającymi się owadami, więc chroniąc nietoperze chronimy tez las.

Po za tym to fascynujące, bardzo pożyteczne zwierzęta, o których niewiele wiemy. Nieprawdą jest, że nietoperze wplątują się we włosy. Nietoperze posługują się echolokacją, ale również widzą. Wiele nietoperzy zapyla rośliny, a najbardziej znanym przykładem są kwiaty bananowców. Nietoperze są zwierzętami, które żyją bardzo długo. W zależności od gatunku od 5 do ponad 30 lat. Są też żywymi środkami owadobójczymi, jeden nocek rudy w ciągu jednej nocy może zjeść do 500 komarów! W Polsce nietoperze żywią się głównie owadami, czasem niektóre gatunki zbierające pokarm z liści, zjadają pająki, a gatunki polujące nad wodą urozmaicają dietę bezkręgowcami, a nawet małymi rybkami. Na świecie są tylko 3 z około 1100 odkrytych do dziś gatunków, które żywią się krwią. Nietoperze te występują w Ameryce Południowej i odżywiają się krwią zwierząt stałocieplnych, nacinając skórę i zlizując ją, ale nie wysysając. W Europie nietoperze demonizowano, zaś po za nią były symbolami pozytywnymi. Starochińskim symbolem szczęścia jest pięć nietoperzy otaczających drzewo życia. Oznaczają one długowieczność, bogactwo, zdrowie, szczęście oraz spokój. W języku chińskim słowa "nietoperz" i "szczęście" brzmią tak samo. Japończycy traktują nietoperze tak, jak my traktujemy wiewiórki. Jednak najważniejszą rolę w wierzeniach odgrywały nietoperze u Majów. Ich bogiem był Zotz - nietoperz, a ich stolica nazywała się Tzinacantlan - miejsce nietoperzy.

Metoda czynnej ochrony nietoperzy, jaką wybraliśmy, to zainstalowanie na terenie Puszczy Rominckiej skrzynek/schronień dla nietoperzy. Wykonane z trocino-betonu konstrukcje nawiązują do naturalnych schronień oraz gwarantują szybkie i długotrwałe zasiedlanie przez nietoperze. Trwałość skrzynek, szacowana na 25-30 lat, jest też poważnym atutem w wieloletnich programach monitoringu nietoperzy.

To tylko garść informacji o tych tajemniczych ssakach. Zachęcamy do zapoznania się z coraz szerzej dostępnymi informacjami publikowanymi na ich temat.

Partnerami projektu są Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej i Nadleśnictwo Gołdap.

Maciej Kordjak, Stowarzyszenie "Fabryka cudów"